HET ONZICHTBARE ACHTER HET ZICHTBARE

In deze rubriek vind je elementen terug die een invloed kunnen hebben op het gezicht en op onze identiteit.

We zijn redelijk goed in het bepalen of gezichten vrouwelijk of mannelijk zijn, tot welk ras ze behoren en in welk leeftijdscategorie ze passen. Anderzijds hebben zulke onderverdelingen in categorieën gevolgen voor andere bepalingen die we maken t.o.v mensen. Een persoon met een kinderachtig gezicht wordt vaak beoordeeld als een onvolwassen en afhankelijk persoon. Psychologisch onderzoek is bezig met het aantonen van de visuele signalen die het menselijk brein gebruikt voor zulke categorizaties. De testen zijn een belangrijke meerwaarde voor onze beoordeling op leeftijd, geslacht en ras.

Als je tegenwoordig door een willekeurige straat loopt, word je omgeven door subtiele en minder subtiele pogingen van mensen om hun gezicht te verfraaien – een verzameling make-up, kapsels, snorren, zonnebrillen, piercings en tatoeages. We schenken aandacht aan ons uiterlijk om onze fysieke aantrekkelijkheid te strelen en om een beeld te presenteren dat weerspiegelt wie we volgens onszelf zijn – of misschien eerlijker, wie we graag zouden willen zijn.

Kleine kinderen

Als jonge kinderen een mens tekenen, zetten ze op hun karakteristiek stokfiguur gewoonlijk een reusachtige buitenproportioneel gezicht met ogen, neus en mond. Het belang van een gezicht voor hen wordt ook onderstreept door het feit dat alle voorwerpen om hen heen, levend of dood, voor hen een gezicht hebben. Illustraties in kinderboeken geven speelgoed, treintjes, de zon -alles wat voor een kind een emotionele betekenis heeft- een gezicht. Het verpersoonlijken van de wereld door overal een gezicht aan te geven, is een manier om je ermee te identificeren en het te begrijpen.

U bent de enige persoon ter wereld die er zo uitziet. Waar komen die trekken vandaan?
De genen die ouders doorgeven hebben zij geërfd van hun ouders enzovoort, langs een schijnbare oneindige lijn van generaties. Dus uw unieke uiterlijk is een distillaat van de trekken van zeer, zeer veel mensen. We kennen veel families waarvan de leden onderling een grote gelijkenis vertonen. Maar de wetenschap moet de geheimen van de genen die het gezicht vormen nog ontdekken. Gelaatstrekken zijn het resultaat van verschillende genen; maar het blijkt een moeilijk te kraken code. Het is die complexe interactie die tot zo’n reusachtig aantal unieke gezichten leidt. Tot nog toe is er geen enkel gen gevonden dat rechtstreeks verantwoordelijk is voor één gelaatskenmerk. Erfelijke factoren worden van generatie op generatie doorgegeven in de vorm van 23 paar chromosomen, waarbij één helft van ieder paar afkomstig is van de moeder en de andere van de vader.

Onszelf herkennen

Wij vinden het heel vanzelfsprekend om ons spiegelbeeld te zien; het is een fundamenteel aspect van ons zelfbewustzijn. Maar in wezen is het een bijzonder vermogen. We moeten een heel eind klimmen op de op evolutionaire ladder voordat we een organisme tegenkomen dat zijn eigen gezicht in de spiegel herkent. Katten, honden niet, zelfs de meeste apen niet, behalve chimpansees zij realiseren zich dat het hun eigen spiegelbeeld is. Later werd ontdekt dat orang-oetans, gibbons en gorilla’s dezelfde reacties vertonen bij tests.
Bij mensen duurt het even voor we doorkrijgen wat er aan de hand is. Als eenjarigen zien we niet onszelf maar iemand anders in de spiegel. Maar daarna wordt ons begrip van onze omgeving verfijnder. Meestal herkennen we omstreeks de leeftijd van anderhalf jaar onmiddellijk onszelf in de spiegel. We nemen niet meer aan dat het spiegelbeeld iemand anders is die toevallig op ons lijkt. Als we eenmaal ons spiegelbeeld hebben herkend, zijn we niet meer te stuiten. We staren duizenden keren in ons leven naar onszelf in een spiegel. Ons bekende en vertrouwde spiegelbeeld draagt bij aan het versterken van onze identiteit. Iedereen die een belangrijke uiterlijke verandering aanbrengt – een heel ander kapsel bijvoorbeeld – kent de schok om plotseling met zichzelf in de spiegel geconfronteerd te worden.

Het is merkwaardig hoe gemakkelijk wij het onderscheid kunnen maken tussen een mannelijk en een vrouwelijk gezicht. Voor 95% van de gevallen maken we een juiste beoordeling . Door het meten van een groot aantal mannelijke en vrouwelijke gezichten kunnen we de informatie identificeren dat het menselijk visueel systeem gebruikt om het geslacht van een gezicht te bepalen. De grootste invloed is de grootte van het hoofd, dat van mannen is in het algemeen iets groter en breder dan dat van vrouwen. Alhoewel dat grootte niet het belangrijkste kenmerk is om het geslacht vast te stellen.

het zou eenvoudig moeten zijn om te bepalen of het een mannelijk of vrouwelijk gezicht is

Waarom verschillen gezichten van mannen en vrouwen?

Baby’s zien er misschien voor iedereen behalve voor de idolate ouders tamelijk hetzelfde uit, maar toch zijn er verschillen tussen de gezichten van jongens- en meisjesbaby’s. Bij de geboorte is het hoofd van een jongensbaby groter dan dat van een meisje. In volwassen vorm is de grootte van de vrouwelijke schedel gemiddeld slechts tweederde van die van de man. Er zijn nog meer structurele verschillen. Het mannenhoofd heeft meer geprononceerde wenkbrauwbogen en kaakbeenderen. Hij heeft ook een grotere, langere en bredere neus. Dat komt voor een deel doordat hij in alle opzichten groter is – hij moet meer zuurstof in zijn longen zuigen om het extra lichaamsgewicht te kunnen dragen. Tijdens de adolescentie worden we ons het meest bewust van de sekseverschillen. De lippen van jonge vrouwen lijken voller dan die van jonge mannen. In de puberteit word de mannelijke huid ruwer. Onder invloed van testosteron worden de poriën grover en begint de baardgroei – de gemakkelijkste manier om mannen en vrouwen van elkaar te onderscheiden. De wenkbrauwen van mannen zijn forser. Vrouwen daarentegen hebben niet zoveel beenmassa, maar hun ogen zijn opvallender. De oogbal is bij mannen en vrouwen praktisch even groot, maar omdat bij vrouwen de wenkbrauwboog hoger ligt, het voorhoofd rechter is en de wenkbrauwen dunner zijn, lijken de ogen groter. En dat is zelfs zonder eyeliner alzo!

Waarom zouden we onderscheid maken tussen mannen- en vrouwengezichten?

Evolutionair gesproken luidt het antwoord, zoals gewoonlijk: seks. We moeten weten of die persoon al dan niet een mogelijke partner is. Dat is ook de reden waarom mannen en vrouwen gezichten pas werkelijk van elkaar gaan verschillen vanaf de puberteit. Voor het begin van de geslachtsrijpheid maakt het voor Moeder Natuur niet echt uit of we Johan en Johanna uit elkaar kunnen houden. Deze seksuele functie is zichtbaar in een verschil in huidtint. Vrouwen hebben doorgaans een lichtere huid dan mannen van hetzelfde ras. De vrouwelijke huid wordt in de puberteit lichter van kleur als de concentratie van melanine en hemoglobine daalt en die van oestrogeen toeneemt. Die lichtere kleur kan ook een indicatie voor vruchtbaarheid zijn. De huid van een zwangere vrouw wordt donkerder als teken van haar situatie. De aanwezigheid van oestrogeen in het vrouwelijk lichaam verhindert de ontwikkeling van mannelijke gelaatskenmerken.
Als vrouwen ouder worden en hun vruchtbaarheid afneemt, verandert de houding van mannelijke en vrouwelijke hormonen en gaat hun gezicht er minder vrouwelijk uitzien. De lippen worden kleiner en minder vol en de ogen gaan kleiner lijken.

De gezichtskenmerken van een jong kind zijn relatief lager dan dat van een volwassen gezicht., Vergeleken met volwassenen, hebben ‘baby-faces’ een hoog voorhoofd, relatief grote ogen en een kleine kin.

Veroudering is voor ons allemaal de vijand van uiterlijke schoonheid. Het haar verliest zijn kleur en wordt dunner, de huid gaat hangen en wordt droger. We krijgen een onderkin, gehoor en gezichtsvermogen gaan achteruit, oorlellen worden langer en de neus breder en langer. Rimpels schijnen voor veel mensen een groot probleem, want ze maken ons ouder – en onderzoek heeft aangetoond dat de indruk die mensen hebben van onze leeftijd hun oordeel over onze persoonlijke kwaliteiten en vermogens beïnvloedt.
Toch zijn rimpels niet alleen het gevolg van chronologische veroudering. De meeste huidartsen zeggen dat de meeste rimpels het gevolg zijn van zonlicht. Sommige beweren dat ‘natuurlijke’ rimpels niet hoeven op te treden voor je zestigste of zeventigste levensjaar. Veel schoonheidsbehandelingen zijn tegenwoordig bedoeld voor het behoud van de vitaliteit van de huid of voor het kleuren van grijs haar. Facelifts, oogcorrecties en haartransplantaties behoren tot de meer ambitieuze antiverouderingsingrepen.

Rimpels ontstaan omdat de huid uit 2 lagen bestaat. De bovenste laag, de opperhuid, vernieuwt zichzelf. De onderste laag, de leerhuid, is de basis voor de opperhuid. Beide lagen zijn aan elkaar bevestigd door bindweefsel, een van nature elastisch weefsel waardoor beide huidlagen met de spieren mee kunnen bewegen om vervolgens weer terug in de oorspronkelijke vorm te springen. Als dit bindweefsel afneemt, ontstaan er rimpels.

Mindere verschillen in genetica tussen mensen van verschillende raciale groepen resulteren in gezichten met verschillende karakteristieke verschijningen.
Huid en haar pigmentatie zorgen voor de meest duidelijke verschillen. Japanners hebben een iets wat donkere huid en recht zwart haar. Afrikanen hebben een donkere huid en zwart krullend haar. De gezichten van verschillende rassen verschillen in algemene vorm als ook in kleur. Aziatische gezichten zijn platter dan Europese, en Afrikaanse gezichten hebben bredere neuzen dan Europese.