Het gezicht dat je in de spiegel ziet heeft zijn oorsprong op de bodem van de zee. Hoewel we ons gezicht vanzelfsprekend vinden, is het relatief gezien een recente uitvinding. Het grootste deel van de geschiedenis van onze planeet waren organismen namelijk gezichtsloos. Als we de ontwikkeling van die eerste organismen tot onze eigen soort volgen blijkt die, zoals iedere evolutiegeschiedenis, te wemelen van duizelingwekkende jaartallen en onuitsprekelijke namen van al lang uitgestorven organismen. Maar ze vormen vandaag allemaal een ‘deel van ons’, want hun trekken waren de voorlopers van onze gelaatstrekken.

De wereld zag er 580 miljoen jaar geleden heel anders uit. Het grootste deel van de aarde was bedekt met water. Onder het golvende water zweefden allerlei gezichtsloze weefselzakken zonder vorm of benige structuur. In deze oersoep waren alle dieren een soort van voedselverzamelende zakken. Ze hadden geen motorische zenuwen en waren dus niet in staat zich zelfstandig voort te bewegen. Ze kwamen met voedsel in aanraking en namen het bijna per ongeluk op. Op grond van fossielen weten we dat ze erg veel leken op de moderne sponzen, kwallen en zeeschedes. Deze dieren, die in doorsnede varieerden van niet meer dan 1 centimeter tot 1 meter, dreven met de stroming, zonder gezicht om hen te vertellen in welke richting ze gingen.

Visachtige trekken

Op 15 november van ons evolutiejaar verscheen er een organisme dat Pikaia heette. Het leefde 520 miljoen jaar geleden op de zeebodem. Pikaia was tamelijk uitzonderlijk omdat het, anders dan alle andere zeedieren, aan één kant een opening had. Die eenvoudige opening was een primitieve mond die water kon opnemen en daar voedseldeeltjes uit kon filteren. Deze wijze van voedselopname was efficiënter dan alle vorige. Het dier was minder passief dan zijn voorouders; het kon voedsel opzuigen hetgeen betekende dat het relatief stijlvol dineerde.

Pikaia lijkt misschien onbeduidend en van weinig belang voor ons, maar voor de bacteriën waarmee het dier zich voedde zal die gapende mondopening behoorlijk angstaanjagend zijn geweest- als ze maar ogen hadden gehad om die te zien. Maar ogen waren nog niet uitgevonden. Het gezicht zoals wij dat kennen begon met een mond. En Pikaia is de meest eerbiedwaardige voorloper van ons gezicht

In het evolutiejaar ontstond ook de conodont. Zij leek enigszins wat op een aaltje. Dit wezen was misschien in staat om Pikaia te zie want ze had twee gebieden met lichtgevoelige cellen rond haar mondopening om haar naar haar prooi te leiden. Dus de conodont was het eerste organisme met twee ‘ogen’. Haar oogballen bevonden zich in een kraakbeenring en hadden een lens en een pupil. Deze primitieve, uitpuilende ogen stelden haar in staat om donkerder, dichter bevolkte gedeelten in het water te onderscheiden. Ze kon zich op eigen kracht naar daar begeven en eenmaal daar aangekomen maakten de vijftien primitieve tanden op haar tong korte metten met de prooi.

Toen dit soort schepsel zich eenmaal door het water konden voortbewegen, gingen zij op zoek naar andere leefgebieden. Ze hadden steeds meer informatie over hun nieuwe omgeving nodig om voedsel op te kunnen sporen. Er begonnen zich rudimentaire zintuigorganen te ontwikkelen om ze te helpen hun prooi te ruiken en te horen, maar ook om predators te ontwijken. Ze ontwikkelden primitieve oren- ter zijde van ogen en mond, gevoelig voor veranderingen in de waterdruk. Dit betekent dat er in deze fase van de evolutie vissen zijn die kunnen eten, zien, bijten, ruiken en horen.

Toen ontstond er een neus. Sacambapsis was tien centimeter lang en bedekt met beschermende schubben, zoals een vis. Hij had een spleetvormige mondopening en op de bovenrand daarvan twee kleine kieuwen om te ademen. Hij kon voedsel in het water ruiken en doorgaan met ademen terwijl hij at.

En toen kwam de kaak. Deze grote stap voorwaarts vond 430 miljoen jaar geleden plaats. Het klinkt niet speciaal maar tot dan toe waren deze waterdieren niet in staat geweest om hun mondopening te sluiten of te voorkomen dat er voedsel ontsnapte. Acanthodes was een vis met een beweeglijke kaak. Ze kon bijten en haar levenswijze verschilde sterk van die van onze vroegste voorouders. Ze joeg achter haar voedsel aan en ontleedde het vervolgens met een nauwkeurige efficiëntie.

Deze vissenfase van onze vroege evolutie lijkt zo enorm lang geleden dat u zich waarschijnlijk afvraagt hoe die van belang kan zijn voor het huidige menselijke gezicht. Opmerkelijk is echter dat ons voormalige bestaan in het water nog steeds aanwezig is: tijdens de ontwikkeling van de foetus in de baarmoeder ontstaan langs weerszijden van onze hals kieuwspleten die zich afsluiten voordat we geboren worden.

Op deze manier belanden de voornaamste gezichtsorganen geleidelijk op de ons vertrouwde plaats. Samen met de mond ontstonden de andere gelaatstrekken die helpen bij het verzamelen van voedsel: een neus om te ruiken waar het zich bevindt en er zeker van te zijn dat het vers is; ogen om de prooi te zien; en vervolgens een aantal verfijningen als kaken en tanden om het voedsel te vermalen.

Alles gebeurde door natuurlijke selectie: het organisme van het gezicht dat het efficiëntst voedsel opnam overleefde zijn concurrenten. Maar als een van de bizarre zintuigen van de organismen die 520 miljoen jaar geleden in de zee rondzwommen meer succes hadden gehad dan degene hierboven beschreven dan had ons gezicht er misschien helemaal anders uitgezien.

Dit verhaal doet ons ook beseffen wat een gezicht is. Welke betekenissen het vandaag de dag ook voor ons heeft, de geschiedenis van het menselijk gezicht herinnert ons eraan dat het eerst en vooral is ontstaan om ons beter in staat te stellen anderen organismen op te eten. Na al die evolutionaire moeite lijkt genieten van ons voedsel wel het minste dat we kunnen doen.

Toen nam het verhaal van ons gezicht een iets herkenbaarder wending. We gingen het water uit. Acanthostega zette voet aan wal. Zijn hoofd leek op dat van een vis, maar het was voorzien van stevige ledematen en kon zich op het droge verplaatsen. Nog belangrijker, het had kleine neusgaten om te ademen. Dit opende een hele wereld van evolutionaire mogelijkheden. Lucht bevat veel meer zuurstof dan water; het is daarom gemakkelijker om energie te krijgen uit de lucht. Dus was het heel verstandig van onze voorouders om aan land te klauteren.

Eeuwenlang werden verschillende landbewonende reptielen groter en sterker.
Sommige waren reusachtig groot, maar hun kaken waren stijf en nogal onbeweeglijk. Zo konden ze nauwelijks expressief zijn geweest. Tot de komst van Dimetrodon, dit grote dier, dat geen dinosauriër was, had een massieve kaak met twee verschillende typen tanden: een stel om te bijten en een stel om het voedsel te verscheuren. Zij was in staat tot een primitieve vorm van kauwen. Het klinkt niet wereldschokkend maar het is een kritieke fase in de ontwikkeling van ons gezicht: uit deze Dimetrodon met een flexibelere mond evolueerden uiteindelijk de zoogdieren, en wij.

Sommige van de afstammelingen van deze Dimetrodon, Megazostrodon genaamd, zij onze spitsmuisachtige voorouders, zij bleven zich verder ontwikkelen en profiteerden optimaal van het beschikbare voedsel. Ze begonnen overdag voedsel te zoeken en klommen ook de bomen in.

Ze werden groter en sterker. En toen verschenen de eerste primaten. Aegyptopithecus had het formaat van een kleine kat en schijnt het hoogst ontwikkelde en meest intelligente organisme van die tijd geweest te zijn. Zij is de voorouder van alle mensapen, inclusief de chimpansees en de mens.

Het verhaal begint nu zeer bekent te worden. Naarmate de mensapen verder evolueerden, werd de schedel groter en kreeg hij een duidelijk menselijke vorm. De enorme kaken en de verdikking boven de wenkbrauwen ter ondersteuning van de kaak tonen duidelijk dat de belangrijkste activiteit van het gezicht bij de mensapen en vroege mensen nog steeds bijten en kauwen was. Tegenwoordig is ons DNA voor 98 procent identiek aan dat van de chimpansees, maar ondanks die nauwe verwantschap zijn er nog grote verschillen. In de loop van de evolutie heeft het menselijk gezicht een heel eigen vorm gekregen. Als wij ‘onszelf’ uit deze periode van onze evolutie nu zouden tegenkomen, zouden we in een gezicht kijken das ons griezelig vertrouwd is.

Voor het vak waarneming moeten we schetsen maken rond het onderwerp van ons eindproject.

Hier alvast het begin:

Emotie is eigenlijk mee onder te verdelen bij de categorie ‘invloeden op het gezicht’ maar ik heb het apart vermeld omdat het toch aandacht verdient, omdat het bepaald hoe we ons tonen of willen voordoen naar andere personen toe.

Mensen hebben slechts zeven universeel herkenbare gezichtsuitdrukkingen: woede, angst, vreugde, verdriet, walging, verbazing en minachting, maar geschat word dat we zo’n zevenduizend verschillende expressies kunnen vertonen, maar in het dagelijks leven gebruiken we daar slechts een klein deel van: enkele honderden.

We zijn allemaal uiterst bedreven in het aflezen van, en gevoelig voor, de gezichtsuitdrukkingen van anderen. Gezichtsuitdrukkingen schijnen een aangeboren mogelijkheid te zijn om op indringende en directe wijze met andere te communiceren. Natuurlijk gebruiken de meeste dieren lichaamstaal als aanvulling op hun kreten, zang en reukzin. De natuur is vol vocale en fysieke signalen en complexe codes. Maar niet alleen hebben mensen hun kreten en zang tot een uniek en ingewikkeld spraaksysteem ontwikkeld; we hebben ook meer dan enig ander dier de controle over onze gezichtsspieren en dus gezichtsuitdrukkingen tot een uiterst verfijnde kunst verheven. We denken misschien dat gezichtsuitdrukkingen overbodig zijn nu mensen de beschikking hebben over taal, een oneindig superieur instrument voor het uiten van ideeën en gedachten. Maar evolutionair gesproken is taal een betrekkelijk nieuwe toevoeging die zijn beperkingen heeft. Ons gezicht kan dingen uitdrukken die moeilijk in woorden weer te geven zijn. Gezichtsuitdrukkingen kunnen emoties sneller,subtieler en effectiever overbrengen dan woorden, daarom blijven ze van doorslaggevende betekenis voor de mens als sociaal dier.

“het menselijk gezicht is het meest expressieve ter wereld.”

Non-verbale expressie onthult meer over emoties dan verbale interactie. Tijdens het spreken kunnen we verhullen, verheimelijken, liegen – ook tegen onszelf- over hoe we ons werkelijk voelen. We proberen ook in onze gezichtsuitdrukkingen onze emoties te verbergen. We gebruiken voortdurend gezichtsuitdrukkingen. Als we gewoon over straat lopen worden we overstelpt met non-verbale signalen van gezichten om ons heen. We weten uit ervaring dat als wij in het gezelschap zijn van mensen dat we dan voortdurend hun gezichtsuitdrukkingen interpreteren. Natuurlijk is communicatie tussen mensen pas succesvol als de gezichtsuitdrukking op de juiste manier wordt begrepen. We proberen te peilen wat andere mensen door hun expressie willen ‘zeggen’. Het interpreteren van de betekenis van elkaars gezichtsuitdrukkingen is derhalve een ingewikkeld proces en het is dan ook niet verbazingwekkend dat we talrijke fouten maken.

Hoe komen uitdrukkingen tot stand?

Gezichtsuitdrukkingen zijn een fysieke activiteit. Ze bestaan dankzij een complexe coördinatie van zenuwen en spieren in het gezicht. En het menselijke gezicht is speciaal ontworpen om dat mogelijk te maken. En het mensenlijk gezicht is speciaal ontworpen om dat mogelijk te maken. Onderhuids is ons gezicht bedekt met nauw op elkaar afgestemde spieren die allemaal over elkaar heen liggen; heel anders dan de spieren in andere delen van ons lichaam zijn gerangschikt. Daar zijn begin en einde van de spieren aan een bot bevestigd en trekken ze samen aan om onze gewrichten in beweging te zetten. In het gezicht beginnen en eindigen veel spieren in elkaar. Ze vormen een matrix van bewegend weefsel vlak onder de huid. Als de hersenen hun boodschappen overdragen op de gezichtsspieren via 2 belangrijke zenuwen trekken deze spieren zich samen of ontspannen zich en bewegen het gezicht om vorm te geven aan onze expressies. We sturen hersensignalen om de expressies van emoties op gang te brengen.

Het overnemen of begrijpen van emoties begint al op jonge leeftijd. Ondanks dat het zicht beperkt is in de eerste levensmaanden, tonen baby’s toch uitzonderlijke vroegrijpe bekwaamheden. Studies van Andrew Meltzoff en Keith Moore heeft aangetoond dat baby’s die nog maar twee tot drie weken oud zijn al gezichtsbewegingen kunnen imiteren inclusief tong uitsteken, mond openen en pruilen van de lippen. Een belangrijk aspect van deze studie is dat de baby een soort van kaart moet hebben om zijn eigen gezichtsspieren aan te duiden en zo te beantwoorden aan die van een andere mens ondanks dat het kind nog nooit met een spiegel heeft geëxperimenteerd.

Mark Johnson heeft een experiment uitgevoerd op pasgeborene waarbij de baby neerligt en 4 verschillende borden voor zijn gezicht getoond worden. Door deze techniek toe te passen ontdekte Johnson dat de baby het bord dat het meeste op een gezicht leek langer aankeek. De leeftijd van de baby’s was minimum 43 minuten na de geboorte toen de testen begonnen met als gevolg dat de patronen/gezichten niet aangeleerd konden worden. Deze testen wijzen erop dat er een ingewikkelde wisselwerking is tussen de organisatie van onze hersenen en zijn capaciteit om te leren op gebied van waarneming.

Suzi Malin stelde mede op basis van haar ervaringen als portretschilderes, een opzienbarend boek samen waarin wordt aangetoond hoe sommige gezichtskenmerken bepalen of mensen zich tot elkaar aangetrokken voelen.

In het gezicht komen telkens dezelfde ritmes tot uitdrukking: fysieke echo’s, genetische patronen en wiskundige vormen. Suzi Malin probeert altijd inzicht te krijgen in het innerlijke mechanisme van het model om diens beeld beter te kunnen weergeven. Daarom regelde ze telkens een afspraak met de partner van het mannelijke model. Het model geeft dan ook foto’s van zijn ouders, voornamelijk van zijn moeder. Zo kan ze zien welk deel van zijn gezicht geërfd is en welk deel door hem, zijn omgeving en zijn ervaringen is gevormd. Na enkele jaren legde Suzi de link tussen de gezichtspatronen van haar model en zijn partnerkeuze. Ze werd zichzelf bewust van de vormen en verhoudingen van het gezicht van zijn vrouw, zijn moeder en hem zelf. Het waren net puzzelstukje, voordat ze de echtgenote ontmoette had ze al een idee van hoe zzij eruit zou zien. Karakter is meestal in iemands ogen te lezen, terwijl informatie over iemands aard rond de mond te vinden is. Het gezicht liegt niet en geeft veel bloot.

Elk gezicht is een landschap voor haar; ze bestudeerd elke centimeter terwijl haar ogen over de heuvels en dalen ervan dwalen. Elke gelaatstrek en elke tussenruimte hebben betekenis en door ze bij elkaar op te tellen begon ze beter te begrijpen waardoor ieder mens zo fascinerend en uniek is. Uiteindelijk leidde dit tot haar ontdekking van de drie visuele aantrekkingscategorieën: harmonisme, echoïsme en prima copulisme.

Nadat ze talloze portretten en foto’s doorsneed en aan elkaar legde, kon ze duizende gelaatstrekken -vooral neuzen, ogen en monden- vergelijken en analyseren. Sterke patronen begonnen op hun plaats te vallen en zo dook de eerste categorie op: harmonisme (verhouding). Hierbij zijn de verhoudingen tussen de belangrijkste gelaatskenmerken van twee personen gelijk, maar hebben deze niet dezelfde vorm. Dit betekend dat de relatieve afstand tussen voorhoofd en neusbrug, neusbasis en mond, en mond en kin ongeveer even groot zijn. Dit is het onbewust wiskundig koppelen van fysieke types.

Een tijdje later werd haar aandacht getrokken door een foto in de krant van een vrouw met een kinderwagen, het was Camilla Parker Bowles als jonge vrouw. Maar Suzi had het mis, het was de kinderjuf van prins Charles als twintigjarige, ongeveer dezelfde leeftijd die Camilla had toen ze Charles voor het eerst ontmoette.

Sigmund Freud had geschreven over de gehechtheid aan de eerste band (prima copula). De complexe en gecompliceerde relatie met de significante persoon beïnvloedt alle latere relaties. Meteen besefte Suzi Malin dat er misschien wel eens een verband kon bestaan tussen die eerste emotionele band en de later visuele veroorzaker van aantrekkingskracht. Nadat ze bij vele andere stellen naar deze link had gezocht, dook de volgende categorie op prima copulisme (eerste band). Daarbij voelt een persoon zich aangetrokken tot iemand die lijkt op degene met wie hij/zij zijn eerste band had. Voor een man is dit meestal zijn moeder, een ander vrouwelijk familielid of wellicht zijn kinderjuf; voor vrouwen vaak hun vader of ander mannelijk familielid. Verhoudingen of vormen tellen niet de gelijkenis ligt in de ‘uitstraling’ of de manier van doen van een persoon.

De derde categorie is veel moeilijker te bepalen. Plato beweerde dat God onze voorouders strafte door hen elk doormidden te snijden. Zij wilde graag wer met hun ‘andere helft’ verbonden worden en werden verliefd zodra ze die gevonden hadden. Suzi had al vastgesteld dat bepaalde stellen op elkaar leken, maar het was moelijk een patroon te ontdekken of te bepalen wele ‘visuele echo’s’ dominant waren in de overeenkomsten tussen twee mensen. Nadat ze ‘gelijk uitziende’ stellen had geanalyseerd ontdekte ze dat steeds dezelfde drie vormen bijdroegen aan die gelijkenis: gezichtskenmerken van de een die een ‘echo’ leken te zijn van die van de ander. Zo kwam het echoïsme (vorm) bovendrijven: de derde, meest voorkomende visuele categorie. Hierbij lijken twee mensen op elkaar. De gelijkenis wordt veroorzaakt door de echo van drie specifieke vormkenmerken: de lijn van het bovenste ooglid, de bovenste liplijn en de wenkbrauw. De relatieve grootte van die kenmerken doet er niet toe: alleen de vorm bepaalt het echoïsme.

Mensen die alles hebben en dus tot de 3 categorieën behoren

In deze rubriek vind je elementen terug die een invloed kunnen hebben op het gezicht en op onze identiteit.

We zijn redelijk goed in het bepalen of gezichten vrouwelijk of mannelijk zijn, tot welk ras ze behoren en in welk leeftijdscategorie ze passen. Anderzijds hebben zulke onderverdelingen in categorieën gevolgen voor andere bepalingen die we maken t.o.v mensen. Een persoon met een kinderachtig gezicht wordt vaak beoordeeld als een onvolwassen en afhankelijk persoon. Psychologisch onderzoek is bezig met het aantonen van de visuele signalen die het menselijk brein gebruikt voor zulke categorizaties. De testen zijn een belangrijke meerwaarde voor onze beoordeling op leeftijd, geslacht en ras.

Als je tegenwoordig door een willekeurige straat loopt, word je omgeven door subtiele en minder subtiele pogingen van mensen om hun gezicht te verfraaien – een verzameling make-up, kapsels, snorren, zonnebrillen, piercings en tatoeages. We schenken aandacht aan ons uiterlijk om onze fysieke aantrekkelijkheid te strelen en om een beeld te presenteren dat weerspiegelt wie we volgens onszelf zijn – of misschien eerlijker, wie we graag zouden willen zijn.

Kleine kinderen

Als jonge kinderen een mens tekenen, zetten ze op hun karakteristiek stokfiguur gewoonlijk een reusachtige buitenproportioneel gezicht met ogen, neus en mond. Het belang van een gezicht voor hen wordt ook onderstreept door het feit dat alle voorwerpen om hen heen, levend of dood, voor hen een gezicht hebben. Illustraties in kinderboeken geven speelgoed, treintjes, de zon -alles wat voor een kind een emotionele betekenis heeft- een gezicht. Het verpersoonlijken van de wereld door overal een gezicht aan te geven, is een manier om je ermee te identificeren en het te begrijpen.

U bent de enige persoon ter wereld die er zo uitziet. Waar komen die trekken vandaan?
De genen die ouders doorgeven hebben zij geërfd van hun ouders enzovoort, langs een schijnbare oneindige lijn van generaties. Dus uw unieke uiterlijk is een distillaat van de trekken van zeer, zeer veel mensen. We kennen veel families waarvan de leden onderling een grote gelijkenis vertonen. Maar de wetenschap moet de geheimen van de genen die het gezicht vormen nog ontdekken. Gelaatstrekken zijn het resultaat van verschillende genen; maar het blijkt een moeilijk te kraken code. Het is die complexe interactie die tot zo’n reusachtig aantal unieke gezichten leidt. Tot nog toe is er geen enkel gen gevonden dat rechtstreeks verantwoordelijk is voor één gelaatskenmerk. Erfelijke factoren worden van generatie op generatie doorgegeven in de vorm van 23 paar chromosomen, waarbij één helft van ieder paar afkomstig is van de moeder en de andere van de vader.

Onszelf herkennen

Wij vinden het heel vanzelfsprekend om ons spiegelbeeld te zien; het is een fundamenteel aspect van ons zelfbewustzijn. Maar in wezen is het een bijzonder vermogen. We moeten een heel eind klimmen op de op evolutionaire ladder voordat we een organisme tegenkomen dat zijn eigen gezicht in de spiegel herkent. Katten, honden niet, zelfs de meeste apen niet, behalve chimpansees zij realiseren zich dat het hun eigen spiegelbeeld is. Later werd ontdekt dat orang-oetans, gibbons en gorilla’s dezelfde reacties vertonen bij tests.
Bij mensen duurt het even voor we doorkrijgen wat er aan de hand is. Als eenjarigen zien we niet onszelf maar iemand anders in de spiegel. Maar daarna wordt ons begrip van onze omgeving verfijnder. Meestal herkennen we omstreeks de leeftijd van anderhalf jaar onmiddellijk onszelf in de spiegel. We nemen niet meer aan dat het spiegelbeeld iemand anders is die toevallig op ons lijkt. Als we eenmaal ons spiegelbeeld hebben herkend, zijn we niet meer te stuiten. We staren duizenden keren in ons leven naar onszelf in een spiegel. Ons bekende en vertrouwde spiegelbeeld draagt bij aan het versterken van onze identiteit. Iedereen die een belangrijke uiterlijke verandering aanbrengt – een heel ander kapsel bijvoorbeeld – kent de schok om plotseling met zichzelf in de spiegel geconfronteerd te worden.

Het is merkwaardig hoe gemakkelijk wij het onderscheid kunnen maken tussen een mannelijk en een vrouwelijk gezicht. Voor 95% van de gevallen maken we een juiste beoordeling . Door het meten van een groot aantal mannelijke en vrouwelijke gezichten kunnen we de informatie identificeren dat het menselijk visueel systeem gebruikt om het geslacht van een gezicht te bepalen. De grootste invloed is de grootte van het hoofd, dat van mannen is in het algemeen iets groter en breder dan dat van vrouwen. Alhoewel dat grootte niet het belangrijkste kenmerk is om het geslacht vast te stellen.

het zou eenvoudig moeten zijn om te bepalen of het een mannelijk of vrouwelijk gezicht is

Waarom verschillen gezichten van mannen en vrouwen?

Baby’s zien er misschien voor iedereen behalve voor de idolate ouders tamelijk hetzelfde uit, maar toch zijn er verschillen tussen de gezichten van jongens- en meisjesbaby’s. Bij de geboorte is het hoofd van een jongensbaby groter dan dat van een meisje. In volwassen vorm is de grootte van de vrouwelijke schedel gemiddeld slechts tweederde van die van de man. Er zijn nog meer structurele verschillen. Het mannenhoofd heeft meer geprononceerde wenkbrauwbogen en kaakbeenderen. Hij heeft ook een grotere, langere en bredere neus. Dat komt voor een deel doordat hij in alle opzichten groter is – hij moet meer zuurstof in zijn longen zuigen om het extra lichaamsgewicht te kunnen dragen. Tijdens de adolescentie worden we ons het meest bewust van de sekseverschillen. De lippen van jonge vrouwen lijken voller dan die van jonge mannen. In de puberteit word de mannelijke huid ruwer. Onder invloed van testosteron worden de poriën grover en begint de baardgroei – de gemakkelijkste manier om mannen en vrouwen van elkaar te onderscheiden. De wenkbrauwen van mannen zijn forser. Vrouwen daarentegen hebben niet zoveel beenmassa, maar hun ogen zijn opvallender. De oogbal is bij mannen en vrouwen praktisch even groot, maar omdat bij vrouwen de wenkbrauwboog hoger ligt, het voorhoofd rechter is en de wenkbrauwen dunner zijn, lijken de ogen groter. En dat is zelfs zonder eyeliner alzo!

Waarom zouden we onderscheid maken tussen mannen- en vrouwengezichten?

Evolutionair gesproken luidt het antwoord, zoals gewoonlijk: seks. We moeten weten of die persoon al dan niet een mogelijke partner is. Dat is ook de reden waarom mannen en vrouwen gezichten pas werkelijk van elkaar gaan verschillen vanaf de puberteit. Voor het begin van de geslachtsrijpheid maakt het voor Moeder Natuur niet echt uit of we Johan en Johanna uit elkaar kunnen houden. Deze seksuele functie is zichtbaar in een verschil in huidtint. Vrouwen hebben doorgaans een lichtere huid dan mannen van hetzelfde ras. De vrouwelijke huid wordt in de puberteit lichter van kleur als de concentratie van melanine en hemoglobine daalt en die van oestrogeen toeneemt. Die lichtere kleur kan ook een indicatie voor vruchtbaarheid zijn. De huid van een zwangere vrouw wordt donkerder als teken van haar situatie. De aanwezigheid van oestrogeen in het vrouwelijk lichaam verhindert de ontwikkeling van mannelijke gelaatskenmerken.
Als vrouwen ouder worden en hun vruchtbaarheid afneemt, verandert de houding van mannelijke en vrouwelijke hormonen en gaat hun gezicht er minder vrouwelijk uitzien. De lippen worden kleiner en minder vol en de ogen gaan kleiner lijken.

De gezichtskenmerken van een jong kind zijn relatief lager dan dat van een volwassen gezicht., Vergeleken met volwassenen, hebben ‘baby-faces’ een hoog voorhoofd, relatief grote ogen en een kleine kin.

Veroudering is voor ons allemaal de vijand van uiterlijke schoonheid. Het haar verliest zijn kleur en wordt dunner, de huid gaat hangen en wordt droger. We krijgen een onderkin, gehoor en gezichtsvermogen gaan achteruit, oorlellen worden langer en de neus breder en langer. Rimpels schijnen voor veel mensen een groot probleem, want ze maken ons ouder – en onderzoek heeft aangetoond dat de indruk die mensen hebben van onze leeftijd hun oordeel over onze persoonlijke kwaliteiten en vermogens beïnvloedt.
Toch zijn rimpels niet alleen het gevolg van chronologische veroudering. De meeste huidartsen zeggen dat de meeste rimpels het gevolg zijn van zonlicht. Sommige beweren dat ‘natuurlijke’ rimpels niet hoeven op te treden voor je zestigste of zeventigste levensjaar. Veel schoonheidsbehandelingen zijn tegenwoordig bedoeld voor het behoud van de vitaliteit van de huid of voor het kleuren van grijs haar. Facelifts, oogcorrecties en haartransplantaties behoren tot de meer ambitieuze antiverouderingsingrepen.

Rimpels ontstaan omdat de huid uit 2 lagen bestaat. De bovenste laag, de opperhuid, vernieuwt zichzelf. De onderste laag, de leerhuid, is de basis voor de opperhuid. Beide lagen zijn aan elkaar bevestigd door bindweefsel, een van nature elastisch weefsel waardoor beide huidlagen met de spieren mee kunnen bewegen om vervolgens weer terug in de oorspronkelijke vorm te springen. Als dit bindweefsel afneemt, ontstaan er rimpels.

Mindere verschillen in genetica tussen mensen van verschillende raciale groepen resulteren in gezichten met verschillende karakteristieke verschijningen.
Huid en haar pigmentatie zorgen voor de meest duidelijke verschillen. Japanners hebben een iets wat donkere huid en recht zwart haar. Afrikanen hebben een donkere huid en zwart krullend haar. De gezichten van verschillende rassen verschillen in algemene vorm als ook in kleur. Aziatische gezichten zijn platter dan Europese, en Afrikaanse gezichten hebben bredere neuzen dan Europese.

Het is ongetwijfeld big business. Is dat doorgeslagen ijdelheid? Betreden we een nieuw tijdperk van totale fixatie op het eigen uiterlijk?
Je zou kunnen zeggen dat we gewoon een eeuwenoude traditie voortzetten. Het opmaken is al tijdenlang een favoriete manier om jezelf kenbaar te maken. Niet minder dan dertigduizend jaar geleden versierden onze voorouders in Afrika hun gezichten al met rode oker, een natuurlijke grondstof die zij mengden met dierlijk vet en tot staafjes rolden. En de oude Egyptenaren gebruikten ijzer en koper om hun gezicht te verfraaien. Ogen vormden het middelpunt, deels vanwege mystieke opvattingen over de kracht van het oog. Maar er zat ook een gezondheidsaspect aan: het diende om de ogen te beschermen tegen de zon.
Hoe bizar de huidige make-up ook is, je kunt niet zeggen dat het pionierswerk is op gebied van slechte smaak. In de Elizabethaanse periode stelden rijken alles in het werk om indruk te maken. Vrouwen bedekten gezicht en hals met een dunne pasta van loodwit, water en azijn – de voorloper van de moderne foundation. Een bleke, doorschijnende huid werd zo op prijs gesteld dat vrouwen zich dikwijls lieten aderlaten en blauwe adertjes op hun gezicht verfden om breekbaarheid te suggereren.

Uiteraard weten we nu dat loodwit uiterst giftig is. Het wordt via de huid opgenomen en niet meer door het lichaam uitgescheiden. Honderden vrouwen legden tussen de vijftiende en achttiende eeuw het loodje als gevolg van dit schoonheidsmiddel. In het zeventiende-eeuws Italië werd ene signora Toffana veroordeeld en geëxecuteerd voor een seriemoord die het gevolg was van haar speciale blekingspreparaat – hoewel niet de gebruikers er het slachtoffer van werden maar hun echtgenoten. De vloeistof bevatte arsenicum dat eerder via de mond dan via de huid wordt geabsorbeerd. Zo werden meer dan zeshonderd echtgenoten die het fraaie gezicht van hun vrouw hadden gekust vergiftigd.
Terwijl deze witte, bekoorlijke gezichten sluipend mannelijke en vrouwelijke slachtoffers maakten, ontstond er een ander probleem: mannen kwamen in verzet tegen de persoonlijke opschik van vrouwen. Niet omdat men het als ijdelheid beschouwde, maar omdat de subtiele kunst van het verleiden via het uiterlijk beschouwd werd als bedrog – make-up maskeerde het ‘ware’ gezicht.

Het heeft de fascinatie voor make-up als middel tot zelfversterking niet verminderd. Tegenwoordig hebben motivatieonderzoekers, aangetrokken om te achterhalen hoe je cosmetische producten het best kunt verkopen, ontdekt dat veel vrouwen zichzelf niet graag bedekt zien met een dikke laag make-up. IJdelheid heeft nog steeds een slechte naam. In de huidige commerciële wereld is het daarom omgedoopt tot ‘gezondheidsbewustzijn’. Reclame suggereert dat het doel van deze producten het ‘bevrijden’ en optimaal onthullen van onze sluimerende innerlijke schoonheid is. Het doel is op zijn minst de illusie van natuurlijkheid. Make-up gaat niet langer over lippenstift en rouge, maar meer over vochtinbrengende cèmes en gezichtsmaskers.

Desalniettemin is er onder de jongeren in veel culturen ook een terugkeer naar opvallender, openlijk sensuele make-up en kleding, waarbij het seksuele vertoon voorop staat. Vrouwelijke popsterren versterken hun imago op deze manier. Make-up is bedoeld om ogen groter en lippen voller te laten lijken- eyeliner en oogschaduw, lippenstift en lipglans scheppen die illusie. Lippenstift suggereert ook seksuele opwinding- lippen worden roder bij seksuele opwinding en lippenstift suggereert dat de draagster zich in staat van verhoogde erotische opwinding bevindt.

De Chinese gelaatkunde of de siang mien is bij ons niet zo bekend, maar we komen er wel dagelijks mee in contact. Of we passen het zelfs toe.

Siang mien

van nature omhoog krullende wimpers zijn volgens de siang mien een teken van hartstocht en optimisme, sterke gevoelens en temperament. Het duidt op de behoefte aan nieuwe uitdagingen.
Hedendaagse toepassing: en welke man kan een vrouw uitstaan die dit itstraalt? Waarom anders wordt mascara steeds verder ontwikkeld? En gekocht? Let maar op de reclamecampagnes: de wimpers moeten steeds voller en langer omhoog krullen!

watch?v=Bd0QnhvOh1Y&feature=related

Siang mien

Wanneer er een sterke lijn is waar te nemen op de overgang van de bovenlip naar de huid er boven dan is deze persoon seksueel graag actief.
Hedendaagse toepassing: lippenstift benadrukt deze contourlijn. Je zendt daardoor verleidelijke seksuele signalen uit, die op een (onbewust) niveau worden opgevangen.

watch?v=d3wUCUmmnuU&NR=1